Zwaan in Muskusrattenklem

Bron: 'Dierenambulance Rotterdam-Rijnmond DAR-R' (15 december 2007)

Op 15 December werden Esther en Rob W naar Krimpen a/d Yssel gestuurd om daar een zwaan te redden die rondzwom met een Rattenklem op zijn snavel.
Het is niet de eerste zwaan die dit lot onderging.
Menige zwaan ging hem voor en ook menige eend is hierdoor gesneuveld.
En het zijn niet alleen watervogels die het slachtoffer worden maar ook lopen honden vaak in zo'n klem met vaak een trieste afloop!
Deze klemmen worden geplaatst door de provincie en worden gemarkeerd, maar welke zwaan, reiger, eend of hond kan lezen?

De muskusrat (of Bisamrat) komt van nature voor in Noord-Amerika en is door de mens in het begin van de twintigste eeuw geïntroduceerd in delen van Europa, als jachtdier en voor op pelsdierboerderijen. De vacht van de muskusrat is namelijk een gewild bont.
Een Tsjechische graaf nam van een jachtreis door Alaska een paar van deze pelsdiertjes mee naar huis.
Hij zette ze uit in een visvijver op zijn buitenverblijf in Bohemen, voerde ze nog een tijdje bij met wortels en aardappelen en hield ze een seizoen in bedwang.
Toen ging de graaf op jacht en legde er in korte tijd meer dan dertig neer.
De graaf bleek achteraf toch niet zo’n heel goede schutter.
Tien jaar later schatten deskundigen het aantal dieren in een straal van honderd kilometer rond het buitenverblijf op ongeveer twee miljoen.

De muskusratten bereikten in 1919 Finland, in 1930 het Verenigd Koninkrijk en in 1950 Zweden.
De soort werd in 1937 in het Verenigd Koninkrijk uitgeroeid.

Omdat het dier de gewoonte heeft om gangen en holen te graven in dijken vormt de muskusrat in Nederland een bedreiging voor de veiligheid.
Dieren zoals paarden en koeien breken hun benen en dijken zakken in.
Daarom wordt in Nederland veel moeite gestoken in het vangen en verdelgen van deze dieren.
Waar natuurlijke vijanden ontbreken, kan de muskusrat zich snel in aantal vermeerderen, mede door de snelle voortplanting.

In Nederland worden de dieren vaak in veen-weidegebieden aangetroffen, omdat de bodem zich hier goed leent voor het graven van gangen.
In de veen- en waterrijke gebieden van Zuid-Drenthe en Noord-Overijssel komen verhoudingsgewijs veel muskusratten voor.
Ten dele wordt dit veroorzaakt doordat er in het aangrenzende Duitsland niets wordt gedaan aan de bestrijding.
Ondanks dat worden er in Zuid Holland, met name in de Alblasserwaard de meeste gevangen.
In 2003 is er onderzoek gedaan naar het aantal gevangen exemplaren:

Bij deze het verhaal van Rob en Esther:

Zaterdagmiddag rond vijf over half een kregen wij bovengenoemde melding.
Het was aan de N210 in Krimpen aan de IJssel ter hoogte van de afslag naar Krimpen aan de Lek.
Daar bevind zich een eetcafe, een van de bezoekers zou ons de zwaan aanwijzen.

Het eerste wat ons werd gezegd in het eetcafe: "Hebben jullie een abbonement?
"Dit is derde dag dat er een dierenambulance komt."
Het toeval wilde dat al drie dagen achtereen steeds zieke/gewonde zwanen gezien waren in de omgeving van het eetcafe, het ligt namelijk midden in de Krimperwaerd, een zwanenrijk gebied...

De mensen vertelden ons, dat de klem dwars over de snavel van de zwaan zat.
Er werd ons twee bruggetjes gewezen, de zwaan zou zich achter het tweede bruggetje bevinden.

Na het tweede bruggetje zagen we de zwaan verderop in een dichtgevroren sloot.
De klem zat inderdaad over de snavel: de zwaan kon nauwelijks vooruit komen met dat extra gewicht.
Met veel moeite klom het dier aan de andere kant uit de sloot, een weiland in.
Over een boerenhek het weiland in, naar de zwaan toe.
We vingen haar vrijwel meteen.
De snavel van het dier stond wijd open onder de druk van de klem, het zag er afschuwelijk uit.
Met veel moeite verwijderde Rob de klem en tot onze verbazing en opluchting sprong de snavel meteen terug in min of meer normale stand.
De tong was wonderlijk niet beschadigd, de snavel had deze beschermd tegen de dichtslaande val.
Er zat nog wel een duidelijke vervorming in de snavel, maar deze was nog wel goed roze.
Het moet tijdens het grondelen zijn gebeurd, en nog maar zeer kort geleden.
Snavels zijn van keratine, hetzelfde materiaal als vinger en teennagels, dit zal zeer pijnlijk zijn geweest.

We draaiden terug, en kwamen de DA Gouda tegen op het parkeerterrein van het eetcafe.
Ze hadden dezelfde melding gekregen.
Helaas geen tijd voor een kort  babbeltje, wij moesten naar de vogelklas!

Na controle bleek de zwaan geen noemenswaardig letsel te hebben opgelopen.
De snavel zou vanzelf herstellen.
We zijn daarop met haar weer vertrokken, en hebben haar uitgezet in het Zuiderpark.
Op haar gemak schoof mevrouw het water in, heerlijk om zich heen kijkend.

Esther & Rob W.